محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )

1479

تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )

( ترجمهء سيرت رسول الله ، نصف دوم ، صص 37 - 636 ، و نيز سيرة النبى ، ج 2 ، صص 33 - 431 ، المغازى ، ج 1 ، صص 93 - 184 ) . شعرى كه در متن تاريخ طبرى ( ج 3 ، ص 1369 ) آمده است ، و در ترجمهء فارسى آن از مرحوم ابو القاسم پاينده نيامده ، همان است كه مايهء خشم رسول خدا گشته است : أراحل انت لم تحلل بمنقبة * وتارك أنت أمّ الفضل بالحرم صفراء رادعة لو تعصر انعصرت * من ذى القوارير والحنّاء والكتم يرتجّ ما بين كعبها ومرفقها * اذا تأتّت قياما ثمّ لم تقم اشباه أمّ حكيم إذ تواصلنا * والحبل منها متين غير منجذم احدى بنى عامر جنّ الفؤاد بها * ولو تشاء شفت كعبا من السّقم فرع النّساء وفرع القوم والدها * اهل المحلَّة والايفاء بالذمم لم ار شمسا بليل قبلها طلعت * حتّى تجلَّت لنا فى ليلة الظَّلم ص 156 ، س 2 : ضرب المثل معروف عرب در متن نسخه هاى ما بدين صورت آمده بوده است : لو دعى الفتى بطعنة فاجاب . ( ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 1371 ، سيرة النبى ، ج 2 ، ص 438 ، طبقات الكبير ، ج 2 ، ص 22 ، المغازى ، ج 1 ، ص 189 . ) و ترجمهء فارسى آن در ترجمهء سيرت رسول الله ( ج 2 ، ص 641 ) آمده است : « جوانمردى آن بود كه هر كس كه وى را بخوانند جواب وى باز دهد . » ص 157 ، س 19 : خبر غزو قرده را در همهء منبعها مىبينيم . اما در طبقات الكبير محمّد بن سعد ، دو نكته آمده است : نخست آنكه نخستين سريّه بود كه زيد بن حارثه امارت يافت ، و البته زيد در نه سريّه امارت داشت ، ( تاريخ پيامبر اسلام ، ص 304 ) و نكتهء ديگر آنكه ، سخنى از ابو سفيان در ميان نيست . ابن سعد در طبقات الكبير ( ج 2 ، ق 1 ، صص 25 - 24 ) مىگويد : « فيها صفوان بن اميّه و حويطب بن عبد العزى و عبد الله بن ابى ربيعه . . . » واقدى نيز در المغازى ( ج 1 ، ص 197 ) همين نكته را مىگويد كه : « و هى اوّل سريّة خرج فيها زيد . . . » ، و نكتهء ديگر آنكه زمان اين سريّه را نخستين روز جمادى الاخره بيست و هفتمين ماه هجرت مىداند . مترجم گرامى مغازى ، در حاشيه ياد مىكند كه واقدى گرفتار اشتباه شده است ، زيرا خود پيشتر ، جمادى الاول را ماه بيست و هفتم هجرت دانسته است ( ترجمهء مغازى ، ج 1 ، ص 143 ) . در طبقات الكبير ، ( همانجا ، ص 24 ) تاريخ اين غزوه ، بيست و هشت ماه پس از هجرت ، ياد شده است . ( نيز ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 3 ، صص 75 - 1373 ، سيرة النّبى ، ج 2 ،